Trong đề bài thi lại môn Ngữ Văn tại Tuyên Quang gần đây có một phần nói về việc chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng. Cụ thể đề bài là, “Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội.”

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đưa nhân loại đến kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo và số hoá. Sự phát triển của công nghệ đã giúp cho con người cập nhật và tạo ra các thông tin nhanh chóng. Chỉ cần một chiếc điện thoại có kết nối Internet, chúng ta có thể đăng một bài viết, quay một video, chia sẻ một câu chuyện hoặc đưa ra một nhận định và ngay lập tức tiếp cận hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người. Công nghệ giúp con người kết nối nhanh hơn bao giờ hết, nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi quan trọng: Liệu chúng ta có đang đủ trung thực và có trách nhiệm với những điều mình chia sẻ?

Nguồn: Zentech 

Trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin trước hết là tôn trọng sự thật. Là khi một người không cố tình bịa đặt, xuyên tạc hay bóp méo sự việc để thu hút sự chú ý. Là việc kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, phân biệt giữa điều mình biết chắc và điều mình chỉ nghe kể lại. Một thông tin sai có thể mất vài ngày, thậm chí vài tuần để được kiểm chứng và sửa chữa, nhưng để lan truyền nó đôi khi chỉ cần vài giây. Một dòng trạng thái gây sốc, một tiêu đề giật gân hay một đoạn video được cắt ghép có thể khiến người xem lập tức phẫn nộ, sợ hãi hoặc tò mò. 

Đáng nói hơn, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo khiến ranh giới giữa thật và giả ngày càng khó nhận biết. Ngày nay, một video giả có thể được tạo ra với hình ảnh, giọng nói và biểu cảm rất giống người thật. Một người hoàn toàn có thể xuất hiện trong một đoạn video mà trên thực tế họ chưa từng nói hoặc làm những điều đó. Nếu người dùng thiếu khả năng kiểm chứng, những nội dung giả mạo ấy rất dễ được tiếp nhận như sự thật. 

Nguồn: Báo Thanh niên 

Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ. Công nghệ không tự tạo ra thông tin sai, chính cách con người sử dụng công nghệ mới quyết định hậu quả của nó. Một công cụ có thể được dùng để sáng tạo, giáo dục và kết nối, nhưng cũng có thể bị lợi dụng để câu view, gây hiểu lầm hoặc thao túng cảm xúc của cộng đồng. Hãy thử tưởng tượng một người đăng tải thông tin sai về một cá nhân. Ban đầu, đó chỉ là một bài viết trên mạng. Nhưng nếu hàng nghìn người cùng chia sẻ, thông tin ấy có thể trở thành một “sự thật” trong mắt cộng đồng dù chưa từng được kiểm chứng. Người bị nhắc đến có thể chịu tổn thương về danh dự, công việc và các mối quan hệ. Đáng sợ hơn, khi sự thật được làm rõ, một lời đính chính thường không thể dễ dàng xóa bỏ những ấn tượng tiêu cực đã hình thành. Điều này cho thấy một cú nhấp chuột tưởng như rất nhỏ nhưng đôi khi lại mang theo trách nhiệm rất lớn.

Nguồn: VOV

Vậy người trẻ cần làm gì để trung thực hơn khi tạo lập và chia sẻ thông tin?

Khi bắt gặp một thông tin gây sốc, thay vì lập tức bấm nút “share”, chúng ta nên:

• Cảnh giác với các tiêu đề giật gân như “SỐC!”, “KHÔNG THỂ TIN NỔI!”, “SỰ THẬT BỊ CHE GIẤU!”
• Hình thành thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ. 
• Dành vài phút để kiểm tra nguồn đăng, xác định tác giả hoặc đơn vị đăng tải
• Đối chiếu với các nguồn tin khác có nhắc đến sự việc hay không
• Học cách phân biệt sự thật, ý kiến và cảm xúc cá nhân. 
• Khi phát biểu, cần xác định rõ đâu là ý kiến cá nhân, đâu là thông tin đã được kiểm chứng
• Tránh biến cảm nhận chủ quan thành kết luận mang tính khẳng định

Một cú nhấp chuột có thể chỉ mất một giây, nhưng trách nhiệm phía sau nó có thể kéo dài rất lâu. Vì vậy, hãy để mỗi thông tin mình tạo ra và chia sẻ không chỉ nhanh, hấp dẫn, mà còn đúng sự thật và tử tế với cộng đồng.